احتياجى نمىماند . اتفاقا پس از تحقيق در اين باره ديدم مرحوم مجلسى نيز در وجه چهارم از وجوهى كه براى آيهء شريفه ذكر كرده اين توجيه را فرموده‌اند ( بحار الانوار حالات حضرت ابراهيم عليه السلام ) . 3 - * ( « قالَ بَلْ فَعَلَه كَبِيرُهُمْ هذا » ) * در بارهء اين آيه نيز سخنان بسيار گفته شده . در تفسير الميزان فرموده : گفت شاهد حال كه همه قطعه قطعه شده و بزرگشان سالم مانده نشان ميدهد كه بزرگشان اين كار كرده است و اين مقدّمه بود كه بعدا بگويد : از خودشان بپرسيد . و اين خبر ، جدّى نيست بلكه براى الزام خصم است و اين گونه سخن در محاورات زياد است . انتهى . آرى بطور حتم اين گونه سخن گفتن براى الزام خصم و اثبات حق است و گرنه قرآن آن را به صورت قبول نقل نميكرد . كذب قبيح است كاذب مبغوض خداست . ولى ابراهيم عليه السلام خليل الله است و محبوب خداست * ( « وَاتَّخَذَ الله إِبْراهِيمَ خَلِيلًا » ) * نساء 125 * ( « قالَ لَه رَبُّه أَسْلِمْ قالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ » ) * بقره : 131 * ( « سَلامٌ عَلى إِبْراهِيمَ » ) * صافات : 109 . وانگهى خود قرآن ميگويد ابراهيم خود اين نقشه را كشيد و بزرگشان را سالم گذاشت تا به دو رجوع كنند * ( « فَجَعَلَهُمْ جُذاذاً إِلَّا كَبِيراً لَهُمْ لَعَلَّهُمْ إِلَيْه يَرْجِعُونَ » ) * و در روايات اهل بيت عليهم السّلام در خصوص آيهء ما نحن فيه هست كه فرموده‌اند : و الله ابراهيم دروغ نگفت . در صحيح بخارى جزء 4 باب قول الله * ( « وَاتَّخَذَ الله إِبْراهِيمَ خَلِيلًا » ) * و جزء 6 كتاب التفسير سورهء بنى اسرائيل و جزء 7 باب اتخاذ السرارى . و سنن ابى داود كتاب طلاق باب 16 و صحيح مسلم ج 2 باب فضائل ابراهيم و صحيح ترمذى كتاب تفسير سورهء انبياء حديث 3 از ابو هريره از رسول خدا صلَّى الله عليه و آله و سلَّم نقل شده كه : ابراهيم دروغ نگفت مگر در سه مورد ، دو تا براى خدا و